การแพทย์แผนโบราณนั้นอาจกล่าวได้ว่า มีบุคคลผู้รอบรู้ประจำอยู่ทุกชุมชน ที่รู้จักการนำเอาพืชสมุนไพร มาผสมผสานกับของผสมบางอย่าง รวมกันแล้ว เป็นยาบรรเทาอาการเจ็บป่วย ยาแก้โรคระบาดให้หายขาดได้ ในสังคมไทยสมัยโบราณนั้น มีแพทย์ ๒ ประเภท คือแพทย์ประจำราชสำนักหรือแพทย์หลวง กับแพทย์พื้นบ้านที่รักษาชาวบ้าน (หมอชาวบ้านหรือหมอชุมชน) สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาบำเรอราชแพทย์ ซึ่งเป็นแพทย์ประจำราชสำนัก เป็นแม่กองจัดทำ จารึกตำราแพทย์แผนโบราณ ลงไว้บนหินชนวนใส่กรอบ ประดับไว้ที่พระระเบียง รอบพระมหาเจดีย์และตามเสาศาลาราย
ครั้นในปี พ.ศ. ๒๓๙๙ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แพทย์หลวงตรวจชำระแปลตำราแพทย์จากภาษาบาลี สันสกฤต เป็นภาษาไทยจัดเป็นหมวดหมู่ และทำรูปเล่มเรียกว่า ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ (ฉบับหลวง) ซึ่งมีภาควิชาหัตถศาสตร์ เรียก ตำราแบบนวดฉบับหลวง ไว้อีกฉบับหนึ่งด้วย
เมื่อวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๐๕ ได้มีคณะแพทย์แผนโบราณ ขออนุมัติจาก กระทรวงสาธารณสุข ตั้งโรงเรียนสมาคมแพทย์แผนโบราณวัดพระเชตุพน (วัดโพธิ์) เปิดสอนการแพทย์แผนโบราณและการนวดแผนโบราณจนถึงปัจจุบัน ได้ทำการสอนอยู่ที่ ศาลารายด้านทิศตะวันออก ๒ หลัง
การนวดแผนโบราณที่ปฏิบัติกันอยู่ทุกวันนี้มี ๒ วิธี คือ
การนวดตามแบบท่าฤษีดัดตน และ การนวดประคบด้วยสมุนไพร
โรงเรียนแพทย์แผนโบราณและการนวดแผนโบราณ
ไม้ประดับและไม้สมุรไพร ตามพระราชประสงค์ของรัชกาลที่ ๓ ที่ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ ให้ประชุมจารึกตำราแพทย์ แผนโบราณไว้ที่แผ่นศิลา ประดับตามเสาศาลารายล้อม ที่เขามอ หรือสวนหย่อมยังได้ปลูกพรรณไม้ยืนต้น ทั้งที่เป็นพรรณไม้ใน พุทธประวัติแล้ว ยังมีพรรณไม้สมุนไพรด้วย เช่น ต้นสมอ ต้นหว้า ต้นสะเดา ต้นโพธิ์ ต้นไทร ต้นจิก พรรณไม้ดอก เช่น ลำดวน โมก ชวนชม พุดตาน ไม้ใบ เช่น โกศล ใบเงิน ใบทอง ใบนาก ต้นโศก ฯลฯ ที่น่าจัดจำเป็นพิเศษช่วงชมพรรณไม้คือ ดอกพุดตาน เป็นไม้มงคลประจำวัดโพธิ์
